تبلیغات
کلاس توریسم - آتشکده اسپاخو
 
طبیعت خالص ترین زیارتگاه خداست

آتشکده اسپاخو

نوشته شده توسط :سیده مهسا مطهر
چهارشنبه 2 تیر 1389-09:05 بعد از ظهر

 

دانشجو: سارا رحمانی

نام درس: فنون راهنمایی تور

 بهار 1388


این آتشکده در شمال جاده ی آسیایی، در 115 کیلومتری جاده بجنورد - گلستان و 65 کیلومتری غرب شهر آشخانه بر روی تپه مرتفعی در دامنه ی جنگل های کاج و سرو در کنار دهکده ی اسپاخو و در دامنه های کوه قورخود واقع شده است؛ و گویا نام آن ریشه در واژه ی هسپ و اسپ که نامی کهن و پهلوی است دارد، این نام به مرور زمان تغییر یافته و تبدیل به اسب شده، طبق شواهد و با توجه به وفور اسب های اصیل ترکمن در این ناحیه که در گذشته به اسب های نسا و آسمانی شهرت داشته اند، احتمالا این منطقه از خراسان شمالی در گذشته محل پرورش اسب بوده که نام اسپاخو برگرفته از آن می باشد.

آتشکده ی اسپاخو در حقیقت پا برجا ترین اثر باستانی از سده های پیش از اسلام  در خراسان پهناور و تنها بنای سالم عهد ساسانیان در شمال خاوری كشور است که از نگاه تاریخی اهمیت ویژه ای دارد، چه بسا که همین دور بودن از شاهراه آسیایی، خود سبب سالم ماندن آتشکده و در امان ماندن آن از گزند فاتحان خونخوار خراسان یعنی مغولان، ترکان و ترکمانان شده باشد. باری، مصالح به کار رفته در این آتشکده سنگ، ملاط و ساروج می باشند. معماری این بنا الگو گرفته از پای فیل مشهور به پافیلی است که از پابرجا ترین نوع معماری به شمار می آید. طرح این بنا ترکیبی از یک ایوان با پلان چهار گوش تالار و یک اتاق چهار گوش در قسمت شرقی است که ایوان آن به وسیله دهلیز به اتاق قسمت شرق ایوان مرتبط است. پوشش سقف این بنا نیز به صورت گنبدی از نوع پوشش‌های نیمكره و قابل مقایسه با گنبد چهار طاقی های ساسانی است. هم چنین در دیوار غربی بنا محرابی قرار دارد كه بدون تزیین است و در دو طرف محراب از هر دو قسمت دو تاقچه و در دیوار شرقی نیز دو تاقچه دیده می‌شود. این آتشکده در واقع شامل سه ورودی و خروجی است كه نشانگر نماد رستگاری اصول زرتشت با محور "گفتار نیک ، كردار نیک و اندیشه ی نیک" است. در دو ضلع شمالی و جنوبی این بنا نیز ‪۱۸منفذ مقابل یكدیگر وجود دارد كه نماد "امشاسپندان" یا همان نیروهای یاری رسان اهورامزدا در آیین زرتشتیان است. هم چنین از شکل دوار محراب، وجود آتشدان و باقی ماندن حفره هایی در سقف برای خروج دود برمی آید که این بنا توسط زرتشتیان ساخته شده است (یکی دیگر از دلایلی که احتمال کلیسا بودن این مکان را رد می کند. با نگاهی به نحوه كاربرد مصالح به ویژه استفاده از سنگ، تیر، شیوه ی تاقسازی و قوس های تاق ها می توان به دیرینگی این آتشكده که به آغاز دوره ی 426 ساله ی شاهنشاهی ساسانیان برمی گردد، پی برد. با این همه در زمان دقیق ساخت آتشکده ی مزبور اختلاف است، عده ای قدمت آن را اواخر دوران اشکانی و به حدود 1781 سال پیش می رسانند، گروهی دیگر که اکثریت آرا را در اختیار دارند، این آتشکده را از بناهای اوایل امپراتوری ساسانی دانسته، و دسته ای نیز دیرینگی آن را زیر سوال برده و آن را متعلق به دوران آل بویه می دانند که با توجه به مطالب بیان شده، امکان ساخت چنین آتشکده ای در دوران پس از اسلام و زمان چیرگی تازیان، برای یا به دست پیروان آیینی که در دوران اسلامی رو به خاموشی می رفت، حتی در زمان ایرانیان میهن دوست و دانشمندی مانند آل بویه بسیار دور از واقعیت به نظر می رسد. اما با این همه مدارک و استدلال های تاریخی، جای شگفتی است كه در میان مردم از اسپاخو هم چنان به عنوان كلیسا یاد می‌شود هرچند که باوری عامیانه است و پایه ی علمی و تاریخی ندارد.

هم چنین شایان ذکر است که در اطراف این بنا و دهکده اسپاخو بر روی تپه های مجاور، گذشته از حمامی به همین نام، قبرستانی نیز وجود دارد که از نظر وضع دفن و مقبره سازی با شیوه ی تدفین مسلمانان تفاوت کلی داشته و قبرها به صورت خانوادگی است. این شواهد نشان از وجود زرتشتیان ساکن این منطقه که این بنای عظیم متعلق به آنها بوده، دارد.

شماره ثبت این آتشکده ی دیرین در میان فهرست آثار ملی ایران 31579 می باشد.





درباره وبلاگ:



آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


صفحات جانبی:


ابر برچسبها:


نظرسنجی:


آمار وبلاگ: