تبلیغات
کلاس توریسم - جاذبه های طبیعی،تاریخی،فرهنگی و گونه های جانوری و گیاهی استان قزوین ( قسمت چهارم )
 
طبیعت خالص ترین زیارتگاه خداست

جاذبه های طبیعی،تاریخی،فرهنگی و گونه های جانوری و گیاهی استان قزوین ( قسمت چهارم )

نوشته شده توسط :سیده مهسا مطهر
جمعه 13 آبان 1390-05:44 بعد از ظهر

گردآوری و تدوین: سعید رنج بین                                      موسسه آوای ارسباران


*پیشینه تاریخی استان قزوین

 كاوش ها و یافته های باستان شناسی در دشت قزوین، نشانگر مرحله یكجانشینی و كشاورزی در هزاره هفتم قبل از میلاد و برخورداری ساكنان آن از صنایع اولیه و نظام اجتماعی است. منازل مسكونی ، معبد ، كارگاه های صنعتی ، اشیای زینتی ، مجسمه ها ، انبارهای غلات و... از تمدن دیر پای مردمان این ناحیه در هزاران سال پیش حكایت دارند . قزوین را در نوشته های قدیم اروپاییان شهر باستانی " آرساس " یا " آرساسیا " و در تاریخ یونان شهر قدیمی " راژیا " نامیده اند . قرار گرفتن آن بر سر راه " جاده ابریشم " سرنوشت قزوین را با فراز و فرودهای تلخ و شیرین گره زده است. منطقه كاسپین كه از روزگاران پیشین،سرزمینی آ‌باد و پرجمعیت بود، در زمان ساسانی رونقی دیگر یافت و با بنای شهرستان شاپوری- كه آن را شادشاپور نیز می خواندند – چهره ای متفاوت پیدا كرد و به خاطر موقعیت ویژه اش، پذیرای نظامیان و جنگاوران سلحشور هم شد و از قلعه و برج و بارویی مستحكم برخوردار گشت. روند شهرسازی و گسترش مناطق مسكونی در قزوین، پس از ورود اسلام به این سرزمین در سال 24 هجری شتابی دو چندان گرفت و در مدتی كوتاه به عنوان “ باب الجنه” یا “ دروازه بهشت” نامیده شد. به روایت بلاذری در فتوح البلدان سعیدبن عاص بن امیه در سالهای پیش از 35 هجری قزوین را “ شهری استوار و آباد” می كند و ورود چهار هزار تن از مسلمانان به فرماندهی ربیع بن خثیم در سال 36 هجری با فرمان امیرالمومنین علی(ع) سیمای قزوین را دگرگون می سازد. اقدام محمدبن سنان عجلی در حدود سال 90 هجری گام بزرگ دیگری در توسعه شهر محسوب می شود و زمینه ساز ساخت دو شهرك مهم “ مباركیه و مدینه موسی “ در كنار شهر كهن قزوین در سالهای پیش از 169 هجری می گردد. به دنبال سفر هارون الرشید در سال 192 هجری به ایران و مشاهده پاكبازی مردمان شهر، به دستور وی مسجد جامع عتیق قزوین بنا شده، بارویی گرداگرد شهرك های اقماری پیرامون قزوین كشیده می شود و چنان كه ابن فقیه همدانی و رافعی گزارش كرده اند، كلان شهر قزوین شكل می گیرد. وسعت شهر قزوین در سال 253 هجری را می توان از روایت تاریخ گزیده دریافت كه پس از بركشیدن حصار شهر توسط موسی بن بوقا، دارای دویست و شش برج و هفت دروازه بوده است. تعمیر باروی شهر در سال 373 هجری به وسیله صاحب بن عباد – وزیر دانشمند آل بویه – و بنای صاحب آباد در شمال شرقی شهر، بازسازی آن در سال 411 توسط امیر شریف ابوعلی جعفری، اقدامات گسترده عمرانی امیر خمارتاش عمادی در دهه نخستین سده ششم و ساخت باروی تازه ای از آجر به سال 527 نشان از توسعه دائمی شهر دارد . انتخاب الموت به عنوان مركز اسماعیلیان نزاری و چالش های فرهنگی ، سیاسی و نظامی مربوط به آن ، منطقه قزوین را حدود 200 سال به كانون اصلی رویدادهای مهم كشور تبدیل كرد و بارها شاهد لشكر كشی های میلیونی و آثار ویرانگر آن بود . هرچند امیران سلجوقی ناگزیر از فعالیت های عمرانی نیز بودند و آثار پراكنده سلجوقی در جای جای استان نشانگر این نكته و گسترش قزوین در قرن ششم هجری است . مولف “ آثار البلاد” قزوین را در آغاز قرن هفتم – پیش از حمله مغول –چنین توصیف كرده است: “ شــهری بسیــار بزرگ و پر جمعیت است. در دشتی بسیار پهناور و هموار بنا شده و مهندسان در بنای شهر نقشه ای كشیده اند كه نظیرش وجود ندارد. زیرا دو شهر است یكی در آغوش دیگری آرمیده. شهر كوچك را كه در وسط قراردارد شهرستان می نامند كه برای خود دروازه و بارو دارد. شهر بزرگتر كه پیرامون شهرستان واقع شده دارای برج و باروی دیگری است. باغستان ها و تاكستان ها گرداگرد باروی خارجی شهر دوم را فراگرفته و پس از آن كشتزارهای سرسبز دو شهر را در بر دارد و دو رودخانه دیزج و ارنزك از آن می گذرد”. وسعت این شهر در هنگامه حمله ویرانگر مغول به ایران به حدی رسیده كه به گزارش مستوفی در ظفرنامه افزون از یك میلیون نفر جمعیت داشته است. شهر قزوین در دوره ایلخانی پس از ركودی نسبی دوباره زندگی خود را باز می یابد و چنان كه جهانگردان آورده اند در زمان تیموریان پس از سمرقند بزرگترین و آبادترین شهر ایران بوده است. انتخاب قزوین به عنوان تختگاه صفویان در قرن دهم علاوه بر بازنمایی اهمیت شهر، دوره درخشانی از عمران و توسعه شهری را رقم می زند كه درآثار سفیران و بازرگانان غربی كه به ایران آمده اند مشهود است. طراحی و ساخت نخستین خیابان ایرانی ، چهارباغ ها، میدان ها، كاخ ها، مدارس، مساجد، بوستان های شهری و … كه به الگویی برای شهرسازی در سراسر ایران تبدیل شد از این شهر آغاز می گردد. حتی انتقال پایتخت در قرن یازدهم نیز رنگ فراموشی به آن نمی زند و تا پایان دوره افشاریان شاهد سازه های فراوانی در جای جای شهر هستیم كه عمارت باشكوه ایوان نادری از آن جمله است. در سراسر دوره قاجاریه، قزوین به عنوان یك منطقه حاكم نشین مستقل مرتبط با پایتخت مطرح بود و با وجود ركود نسبی اقتصاد و فرهنگ در آن دوره از اندك مراكز پر رونق و تپنده ایران به شمار می رفت. پایداری قهرمانانه مردم این سامان در برابر هجوم سپاه خونخوار مغول و یورش ویرانگر تیمور، به ویژه وارد كردن نخستین شكست به مهاجمان افغانی در دشت قزوین پس از سقوط اصفهان از نقش انكار ناپذیر قزوینیان در تاریخ ایران حكایت دارد . مشاركت مردم قزوین در نهضت ضد استبدادی مشروطه سر آغاز فصل نوینی در تاریخ معاصر كشور ماست كه تا انقلاب اسلامی تداوم می یابد. پس از بی مهری های دهه دوم و سوم در چهاردهمین سده خورشیدی و تخریب بناهای شكوهمندی همچون ایوان و حیاط نادری، عمارت خورشید، عمارت ركنیه، دروازه ها و … ، رفته رفته استان قزوین به سوی عمران شهری گام برداشت واین روند با استقرار تشكیلات استانی از خرداد 76 به بعد شتابی بیش از پیش گرفت.

 

 

*جاذبه های تاریخی و فرهنگی استان قزوین

*          مراکز دینی

مسجد جامع

مسجد جامع كبیر در محله دباغان قرار گرفته و با مناره های باشكوه، ایوانهای رفیع و گچ بریهای نفیس از آثار ممتاز دوره اسلامی به شمار می رود. قدیمترین بخش مسجد پس از آثار چهار طاقی ساسانی كه در زیر مقصوره قرار گرفته، طاق هارونی است 192 ه ساخته شده است. مهمترین و زیباترین بخش مسجد، مقصوره و گنبد سلجوقی است.

مسجد النبی
مسجد النبی جز وسیع ترین مساجد ایران بوده و قریب  به 14000 متر مساحت دارد. ساختمان این بنا را به دوره صفویه نسبت می دهند كه پس از تخریب، در زمان قاجاریه به فرمان فتحعلی شاه تجدید بنا گردید .

مسجد سنجیده
مسجد سنجیده در محله راه ری، واقع شده و از آثار دوره سلجوقی به شمار می رود. این مسجد در حال حاضر تنها دارای فضای گنبد خانه بوده كه طرح آن مربع و ابعاد آن 20 / 9 متر می باشد.
مسجد سنجیده دارای گنبدی به سبك سلجوقی، مناره كوتاه و تزئینات مقرنس در زیر گنبد می باشد.

مسجد حیدریه
مسجد حیدریه با تزئینات زیبای خود یكی از عالی ترین بناهای معماری ایران به شمار می رود.
مقصوره ی مسجد حیدریه تنها باز مانده شكوه این مسجد چهار ایوانی بوده كه بعد ها تخریب گردیده و قسمتهای دیگری بدان الحاق شده است.

 

حسینیه امینی ها

حسینیه امینی ها نمونه كاملترین و زیباترین خانه های سبك قزوین می باشد. آنچه كه امروزه از این خانه به جای مانده دارای چهار حیاط و فضاهای مختلف در دو طبقه همكف و زیر زمین می باشد.


كلیسای رفیع

كلسیای رفیع در حیاط مدرسه ای به همین نام واقع شده است. این كلیسا در دوره پهلوی اول در این محوطه كه از دیرباز مجموعه آموزشی و عبادتی ارمنیان قزوین بوده ساخته شده است. كلیسا بنایی آجری، با طرحی مبتنی بر محورهای چلیپایی بوده كه فضای اصلی آن  مستطیل شكل بوده و در داخل آن چهل ستون قرار گرفته اند.

كلیسای كانتور  (برج ناقوس)

كلیسای كانتور معروف به برج ناقوس  مجموعه ای بوده كه در زمان اشغال ایران در جنگ جهانی دوم بدست روسها ساخته شده است. این بنا، كلیسای كوچكی است كه همانند دیگر كلیساها دارای طرحی چلیپایی بوده و محراب آن، رو به شرق دارد.

 

 تنظیم برای درج در وبلاگ : پرویز ستوده شایق psotoudeh@gmail.com

توجه : عکس های داخل متن بدلیل در اختیار نبودن اصل آنها آپلود نشده است

*          قلعه ها و برج ها

قلعه الموت

قلعه الموت در شمال غربی استان قزوین ودر نزدیكی روستای گازرخان واقع شده است. این قلعه شهرت خود را به واسطه حسن صباح مروج مذهب اسماعیلیه در دوره سلجوقی بدست آورده است.حسن صباح چهره مرموز و نابغه سیاسی تاریخ، پس از رانده شدن از دربار ملك شاه سلجوقی نزد فاطمیان مصر به فراگیری اصول مذهب اسماعیلیه پرداخته و در مدت كوتاهی داعی كبیر شد. او پس از بازگشت، ایران را به جهت پیداكردن مقری برای فعالیت خود زیر پا نهاد، انتخاب او الموت بود.

 

قلعه لمبسر

قلعه لمبسر در بخش رودبار شهرستان از توابع قزوین، در شمال شرقی روستای رازمیان واقع گردیده و جزء مهمترین قلاع اسماعیلیه در عصر سلجوقی است قلعه لمبسر بر بالای كوه وسیع و مسطحی كه به واسطه رودهای اطراف در دامنه های غربی، شرقی و جنوبی از رشته كوههای اطراف جداست، قرار گرفته و به همین دلیل به قولی حتی از دژ الموت نیز مستحكمتر بوده است زیرا از سه جهت پرتگاههای مخوفی داشته و غیر قابل نفوذ بوده.

قلعه شمیران
این قلعه مركز حكومت آل جستان و به نوشته حمدالله مستوفی جزء قلاع متصرفی اسماعیلیه بوده است قلعه شمیران بر بالای كوه سنگی قرار گرفته كه جز از سمت شمال از جهات دیگر دسترسی بدان مشكل و تا حدی غیر ممكن بوده است. قزل اوزن از سمت جنوب این كوه عبور می كند و آنسوی رود ارتفاعات بلند سنگی دیواره مانند قرار گرفته است. به همین سبب اعظم استحكامات قلعه در سمت شمال آن ساخته شده است.  

قز قلعه یا قلعه دختر
قز قلعه یا قلعه دختر از جمله قلعه های مهم و بزرگ منطقه قزوین بوده و در ده كیلو متری شمال اتوبان قزوین-زنجان، حوالی ضیاءآباد قرار گرفته است.
این قلعه بر روی كوه سنگی منفردی قرار دارد كه بر تمام نواحی اطراف مسلط است.

میمون قلعه
میمون قلعه بنایی است مربع شكل به ابعاد تقریبی 70 متر كه از خشت های 30 سانتی متری ساخته شده است. این بنا دو طبقه بوده كه بخش فوقانی از یك سالن چلیپایی و اتاقهایی در اطراف آن تشكیل شده و طبقه زیرین شامل یك شبكه راههای ارتباطی می باشد

قلعه چال (اندج)

در جنوب شرقی روستاهای اندج بر روی یك كوه منفرد بقایای قلعه ای وجود دارد كه سمت جنوب و غرب این كوه را دره های عمیقی احاطه كرده است و تنها راه دسترسی به آن از طرف شرق بوده و در كف دره شرقی، بین این كوه و چند كوه دیگر در شمال و شرق محوطه و سیعی است كه پوشیده از قبور اهالی است كه در اطراف آن سفالینه های لعاب دار قرون پنجم تا هفتم پراكنده است

برج های دوگانه خرقان
خرقان در جنوب غربی قزوین واقع گردیده و سرزمینی كوهستانی است. در این منطقه دو آرامگاه از دوره سلجوقی بر جای مانده است. برج اول هشت ضلعی می باشد كه بر هر ضلع آن طرحهای متنوع آجری نقش گردیده است. این برج دارای گنبدی دوپوش بوده و دو پلكان مارپیچ بدان منتهی می گردند. ارتفاع این آرامگاه در حدود 15 متر و قطر بنا حدود 11متر می باشد

برج بزرگ و كوچك شمیران
برجهای بزرگ و كوچك شمیران در حوزه آبگیر سد سفید رود و نزدیك قلعه شمیران قرار گرفته اند. این برجها بر روی صفحه ای سنگی قرار گرفته و دارای طرح 8 ضلعی بوده و از سنگ ساخته شده اند. و به نظر می رسد هر دو بنا متعلق به یك دوره زمانی باشند.

برج باراجین 
در ارتفاعات شمال شهر قزوین بر قله كوهی و بر روی سكوی هشت ضلعی كه حدود یك متر از كف زمین ارتفاع دارد بنا گردیده است.

 

*          تپه ها

دشت قزوین در میان دو راهی كه در شمال به دامنه های كوهها ی طالقان-الموت و در جنوب به كوههای دامنه آوج و خرقان می رسد قرار گرفته و از زمانهای دور محل تردد و مهاجرت گروههای انسانی بوده است. تپه های پیش از تاریخ واقع در جنوب دشت قزوین ( تپه زاغه، تپه قبرستان و قره تپه)، معرف قدیم ترین دوران استقرار پیش از تاریخ در این منطقه می باشند.

تپه زاغه

این تپه در 8 كیلومتری شمال شرق دهستان سگز آباد از توابع شهرستان بوئین زهرا قرار گرفته و در بررسی اولیه بقایای یكی از اولین اجتماعات كشاورزی به دست آمده و معرف یكی از مكانهای اولیه اسقرار در ایران می باشد. بر این اساس تاریخ تقریبی استقرار در زاغه اواخر هزاره ششم بوده كه قبل از هزاره ششم ق.م این محل به كلی متروك شده و اهالی زاغه به محل دیگر مهاجت كرده اند. به نظر می رسد تپه زاغه قدیم ترین بقایای باستانی را در بر داشته و پس از متروك شدن این تپه، استقرار در تپه قبرستان آغاز شده است

 تپه قبرستان

این تپه در فاصله 300 متری غرب تپه سگز آباد (قره تپه) قرار گرفته و ارتفاعی بسیار كم داشته و بیشتر بقایای باستانی آن در زیر لایه های شن و ماسه و سیلاب مدفون گردیده است. سفالهای بدست آمده از این تپه به صورت خشن، ظریف و منقوش بوده و نقوش هندی، حیوانی و انسانی بر سفالهای منقوش دیده می شود، اثر معماری بدست آمده نیز شامل بخشهایی از دیوار خانه ها، كوچه، و نمونه كوره فلز كاری می باشد و بر اساس شواهد باستان شناسی چنین به نظر می رسد كه این تپه به تناوب یا مورد سكونت قرار گرفته و یا به عنوان قبرستان در طول هزاره پنجم تا اول استفاده شده است.

قره تپه

شهرستان بوئین زهرا در 55 كیلومتری جنوب غربی قزوین واقع شده است و دهستان سگزآباد به فاصله 11 كیلومتری شمال غرب شهرستان قرار گرفته و تپه باستانی قره تپه در 5 كیلومتری جنوب دهستان سگز آباد واقع شده است.  
طول تقریبی این تپه كه به صورت شمالی جنوبی است، از شمال به جنوب 345 متر و از شرق به غرب 300 متر می باشد، اطراف این تپه را زمینهای كشاورزی احاطه كرده است تپه زاغه در شمال شرق این تپه و  تپه قبرستان در جنوب غرب آن قرار گرفته است

.



دنبالک ها: قسمت اول  قسمت دوم  قسمت سوم  قسمت پنجم  نشاط کوهستان 


درباره وبلاگ:



آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


صفحات جانبی:


ابر برچسبها:


نظرسنجی:


آمار وبلاگ: