تبلیغات
کلاس توریسم - عید پاك
 
طبیعت خالص ترین زیارتگاه خداست

عید پاك

نوشته شده توسط :سیده مهسا مطهر
یکشنبه 11 اردیبهشت 1390-06:49 بعد از ظهر

 تهیه كننده: آرا حق نظریان

کلام خدا

مراسم عید پاک در کلیسای ارامنه گریگوری

 

پاشوئى

 

شب آواگ پنجشنبه ، مراسم پاشوئى انجام میگیرد. این مراسم بیاد روزى است كه حضرت عیسى خود پاهاى حوارین را شستشو داده بود.

بطوریكه مى دانیم در قدیم و مخصوصا در مشرق زمین ، شستن پاهاى میهمانان ، رسمى بود كه بمنظور اداى احترام انجام مى پذیرفت .

حضرت عیسى با انجام این كار لزوم احترام به همنوعان را تاكید مینمود . گفتار مذهبى مربوط به پاشوئى را اول بار یپرم خورى نوشته و بعدها در قرن دواردهم توسط كاتولیكوس گریگور و كایاسر به ارمنى ترجمه شده است . در حال حاضر مراسم پاشوئى بدین ترتیب انجام میگیرد .

اسقف با لباس تمام رسمى بااتفاق دوازده تن از روحانیون درو یك میز مى نشیند . روى میز باملافه سفید پوشانده شده و ظرفى پر از آب و روغن مقدس در محراب كلیسا گذارده مى شود . با آنكه حضرت عیسى با آب خالى پاهاى حواریون را شستشو داده بود ، لیك در مراسم امروزین با آب و روغن مقدس اینكار را انجام مى دهند . فلسفه این كار آنست كه یك زن روسپى بهنگام شستن پاهاى عیسى مسیح ، روغن معطر بر پاهاى آن حضرت پاشید و از آن پس استعمال روغن در پاشوئى مرسوم گشت .

پس از جلوى اسقف و روحانیون ، پرده محراب كنار زده مى شود و تلاوت كتاب مقدس آغاز مى گردد .

 

این مراسم نشانه جنبه هاى انسانى وجود حضرت عیسى و هدف آن تهذیب اخلاق انسان مى باشد .

پس از آن ، آب تهیه شده ، قطره قطره در لگن مخصوص كه شكل صلیب دارد ، چكانده مى شود . بعد خواندن كتاب مقدس آغاز گردیده و با اجراى چند شاراكان ویژه خاتمه مى پذیرد .

آنگاه اسقف آب و روغن مقدس را تبرك مى كند ، دست آخر لباسهاى رسمى را از تن خارج و با آب متبر كه پاهاى خود را مى شوید .

درقدیم ، مردم نیز به پیروى از اسقف و كشیشان مراسم پاشوئى را انجام مى دادند ، ولى بعدها این رسم منسوخ گشت و تنها به پاشوئى دوازده تن اكتفا گردید .

 

پس از ختم این قسمت از مراسم پاشوئى ، قرائت آن بخش از انجیل كه در آن از پاشوئى حضرت مسیح یاد شده ، آغاز مى گردد .

در پایان مردمان حاضر در كلیسا ، هر كدام مقدارى از آب و روغن مقدس متبر را با خود به خانه هاى خود مى برن تا بعنوان یك محلول شفا بخش از آن استفاده نمایند .

خاواروم(ظلمات)

 

واقعه تاریخى مصلوب شدن و شكنجه دیدن حضرت مسیح در تقاویم معمولى در روز جمعه آواگ ثبت گردیده است ، ولى رسم چنین است كه شب جمعه آواگ ، این مراسم سوگوارى طى تشریفات بخصوصى در كلیساها انجام بگیرد . مراسم مذكور را باصطلاح خاواروم مى گویند . كه شاید معنى لغوى آن ظلمات و تاریكى باشد .

در آن شب ، بر محراب كلیسا دوازده شمع در كنار هم روشن مى گردد و در جلوى آنها یك شمع بزرگ تر مى گذارند .

در حین انجام مراسم ، از هفت كتاب مقدس ، هفت بخش خوانده مى شود .

مفاد و مضامین هفت گانه ، حاكى از نماز حضرت عیسى در باغ گتسیمان ، آمدن یهودا ، عمل خیانت آمیز یهودا ، دستگیرى حضرت عیسى بوسیله او باشد ، نقل مكان آنا و كایاپا ، مصلوب شدن حضرت عیسى ، وانكار سه گانه پطروس و پشیمانى وى مى باشد .

در گیر ودار مراسم خاواروم ، شاركانها و ساقموس هاى مخصوصى كه توسط نرسس شنورهالى ( كاتولیكوس بزرگ و هنر آفرین كلیساى ارمنى ) ساخته شده اجرا مى گردد . این موضوع نشان دهنده آنست كه مراسم خاواروم بر اثر مساعى شنورهالى ، اهمیت و ارزش خاصى در كلیساى ارمنى پیدا كرده و از آن پس همچنان ادامه داده شده است .

پس از قرائت هر بخش از كتب مقدسه ، دو شمع از طرفین خاموش مى شود تا سرانجام شمع بزرگ روشن مى ماند . سپس شاراكان ترهركنیتس اجراء مى شود و تمام چراغهاى كلیسا خاموش شده و اجراى شاراكانهاى ویژه خاواروم آغاز مى گردد .

تا آنكه ، چراغهاى كلیسا روشن شده سپس نوبت به خاموش نمودن شمع بزرگ میرسد .

 

در اینجا باید یاد آور شد كه معمولا در مراسم خاواروم ، میزى كه شمع ها بر آن قرار دارد و سطح محراب با پارچه سیاه پوشانده شده و پرده محراب آویزانست . ولى در میان ارامنه ایران رسم آنست كه محراب در طول مراسم همچنان باز و بدون پرده باشد .

در پایان مراسم ، اسپند دود مى شود و شمع بزرگ همچنان روشن مانده ، نشانگر رفتن حواریون و تنها ماندن حضرت عیسى میگردد .

 

جمعه آواگ

 

در این روز ، بیاد پائین آوردن جسد بى جان حضرت عیسى از روى صلیب ، مراسمى بر پا مى شود .

بامدادان ، در كلیسا طى تشریفاتى ، بخش مربوط به مصلوب نمودن حضرت عیسى از كتاب انجیل قرائت مى شود . آنگاه نماز گذارده مى شود و مراسم صبحگاهان با تمام مى رسد .

در این روز مراسم باداراگ انجام نمى گیرد . مصلوب شدن حضرت عیسى خود نشانه قربانى شدن است و چون باداراگ نیز مراسمى است كه قربانى كردن را تجسم مینماید از این رو در جمعه آواگ ، مراسم باداراگ انجام نمى گردد . در روز مزبور ، صحنه تشیع و دفن حضرت عیسى شبیه سازى مى شود و مردم به زانو در آمده و نماز و شاراكان مخصوصى " سورب آستواتس " را مى سرایند . آنگاه خواندن انجیل آغاز مى شود ، بعد دو شاراكان دیگر خوانده مى شود و سرانجام ، مردم با رهبرى روحانیون برگرد قبر عیسى طواف مى كنند و مراسم با خواندن " باهبانیج " به پایان میرسد .

 

شنبه آواگ

 

در این روز مراسم باداراگ انجام میگیرد و بخش هائى از كتاب مقدس قرائت مى شود .

شبانگاه ، روزه بزرگ بپایان میرسد . در این موقع رسم آنست كه همگى ماهى و تخم مرغ بخورند . همچنین در آن شب ، مراسم آودیس یا مژدگانى بر پا مى شود و افراد و گروه ها براى دریافت مژدگانى بدر خانه همدیگر میروند مژدگانى میگیرند و تبرك میگویند .

البته این رسوم در عصر ما رفته رفته منسوخ شده و بتدریج از میان رفته است .

 

 

 

زادیك

 

زادیك عیدى است كه بشادمانى رستاخیز حضرت عیسى برگزار مى گردد . البته در تقاویم كلیسائى اعیاد زادیك و رستاخیز جدا از هم ذكر گردیده است .

ولى باید بگوئیم در زبان ارمنى و كلیساى ارمنى ، اصطلاح زادیك نماینگر رستاخیز عیسائى است .

در انجیل ها چگونگى رستاخیز به تفصیل شرح داده است .

عید رستاخیز و عید تولد حضرت مسیح دو واقعه بسیار مهم عالم مسیحیت است و در دوران نخستین پیدایش آئین مسیح اعیاد منحصر بفرد عموم مسیحیان بود و اعیاد دیگر بعدها رواج یافته است .

در بامدادان این روز مردم دسته دسته بسوى كلیساها میروند و در باداراگ مخصوص شركت و پس از آن تبرك میشوند .

شاراكان خاصى كه با سخنان شیوا چگونگى رستاخیز مجسم شده در اینروز اجرا میشود .

در همین هنگام وعده رستاخیز همگانى به مردم داده میشود و رفتگان و درگذشتگان بحیات دوباره و رستاخیز بزرگ امیدوار میشوند .

آنگاه انجیل هاى چهارگانه خوانده میشود و مراسم باداراگ همچنان ادامه مى یاد .

اصطلاح زادیك بطور قطع ویقین تجزیه نشده و مأخذ و معنى آن كاملأ روشن نیست .

 

بعضى زادیك را بعمنى قربانى نمودن گوسفند یا گوساله میدانند . برخى آنرا به عید باسك كلیمیان تشبیه میكنند . بطوریكه میدانیم باسك مظهر یك واقعه بزرگ تاریخى بود ، واقعه ایكه یهودیان را از خاك مصر به بسر زمین موعد رهنمون گشت .

در ترجمه كتاب مقدس به زبان ارمنى ، باسك به زادیك ترجمه شده و بعمنى نقل مكان ، جدائى و دور شدن بكار رفته است .

بدانسان كه یهودیان ترك خاك مصر و رفتن بسوى ارض موعود را یك واقعه نورانى و شادى آفرین مى پندارند ، همانطور هم ، مسیحیان واقعه رستاخیز را نقطه پایان رنجها و سختیها وآلام حضرت عیسى میدانند و جالب آنكه ، مصلوب شدن حضرت عیسى و رستاخیز او با جشن هاى باسك یهودیان همزمان بوده است .

 

آزمنولوگ نامدار استپان مالخاسیان در مورد زادیك میگوید :

 

(اصطلاح زادیك از یك عید یهودى كه نشانگر رفتن یهودیان بسوى ارض موعود و عبور از بحر احمر میباشد گرفته شده است . باسك به معنى گذر و عبور میباشد كه در زبان ارمنى زادیك خوانده میشود . در اینروز رسم چنین است كه گوسفند و گوساله قربانى كنند و همین كار را یهودیان در شب حركت بطرف ارض موعود انجام دادند . زادیك در مسیحیت ، نمایانگر رستاخیز عیسائى است و بطور كلى معنى عید و شادمانى را میدهند . )

پاتریاك تورگوم در كتاب " مقدسین و اعیاد " خود ، شرح زیرین را در مورد لغت زادیك مینویسد : ( پیشینیان در اصطلاح زادیك ریشه كلمه آزادى را بدست داده و آنرا آزاد شدن معنى نموده اند پاره اى هم ریشه كلمه جدا شدن (زاد) را در آن دیده بیاد جدا شدن قوم یهود از خاك مصر و عبور از دریاى سرخ ، واقعه مزبور را زادیك ترجمه كرده اند . تحقیقات خیر بیشتر بر معنى جدا شدن تكیه دارد و یك تعریف نجومى نیز بر وصف سابق اضافه شده است )

(البته كسانى هم هستند كه هیچكدام از فرضیه هاى سابق را نمى پذیرند و میكوشند ثابت كنند كه اصطلاح زادیك ریشه فارسى دارد و معنى آن قربانى كردن را میدهد . هایر آلیشان روحانى و محقق بزرگ ارمنى ، تشابه فراوان میان زادیك ارمنیان ، زاد گرجیان ، ساد مصریان وسات هندیان مى بیند و بعنوان یك الهه بزرگ و مشترك شرقى از آن یاد مى كند .

بزعم او زادیك مظهر قربانى كردن و در اصل از اساطیر و داستانهاى افسانه ئى ارمنى گرفته شده و همانند عید شم السنیم مصریان هنگام فرا رسیدن فصل بهار با قربانى نمودن گوسفند برگزار میشده )

با توجه به این تحقیقات مى توان گفت كه زادیك بطور كلى معنى جشن و شادكامى را میدهد و عوام به همین جهت ، زادیك را در موارد مختلف بكار برده و زادیك هاى بزرگ و كوچك را براى خود بوجود آورده اند .

 

جالب آنكه درست مقارن با عید زادیك ، حشره اى كوچك دیده مى شود كه عوام آنرا زادیك مینمامند . این حشره كه داراى پوست گرد و سرخ رنگ با خال هاى سیاه است ، در روزهاى زادیك پدیدار میشود و تنها حشره اى است كه با نام اعیاد شناخته شده و نسبت و رابطه آن با عید زادیك روشن نیست .

بهر جهت ، در ترجمه ارمنى كتاب مقدس ، اصطلاح زادیك زیاد بكار رفته و از آن پس تاكنون میان ارمنیان رواج یافته و همواره جشن و سرور شادمانى از آن آزاده شده است .

مورد دیگرى كه ذكر آن حائز اهمیت میباشد آنست كه از اصطلاحات باستانى ؛ تنها زادیك است كه در كتاب مقدس بارها آمده و از اصطلاحات دیگر مانند وارداوار ، زاغگازارد و غیره در كتاب مقدس هیچگونه یادى نشده است .

وقتى آداب و رسوم توده مردم مطالعه قرار مى گیرد ، مى بینیم كه عوام هنگام بعضى از اعیاد ، از خانه هاى خود بیرون آمده و دسته دسته بدشت و صحرا میرفتند و مراسم خاصى را در هواى آزاد و در میان طبیعت برگزار میكردند . البته بیشتر این رسوم مقارن با فصل بهار و تجدید حیات طبیعت بود و زادیك نیز یكى از همان اعیاد بشمار میرفته است .

متاسفانه امروزه از آن همه آداب و رسوم دل نشین باستانى ، فقط مراسم رنگ كردن تخم مرغ وبازى تخم مرغ بیادگار مانده و روایات زیر نمایشگر آن آداب و رسوم دیرینه میباشد :

1 . مى گویند پس از آنكه مریم ماگدالینى به رم عزیمت كرد ، در راه اشاعه آئین مسیح كوشش بسیار نمود و بحضور تزارتیبریوس باریافت و یك تخم مرغ سرخ رنگ به وى هدیه نموده و بسود انجیل سرگرم تبلیغات شد . بدیهى است كه این روایت افسانه اى بیش نیست و فقط از نظر آنكه پیرامون تخم مرغ حكایت مى كند بذكر آن پرداختیم .

2 . تخم مرغ در ادیان اهمیت خاصى دارد و یونانیان و رومیان قدیم براى خدایان خود تخم مرغ هدیه میدادند تا بدینوسیله از گناهان دنیوى پاك دنیوى پاك و منزه گردند .

نزد یهودیان باستان نیز تخم مرغ اهمیت فراوان داشت و به احتمال نزدیك به یقین مسیحیان این رسم را از آنان گرفته اند .

یهودیان هنگام عید باسك ، نان مخصوصى مى پختند و توانگران آنها كمى شكر و تخم مرغ بر آن اضافه میكردند و نیز باسك ، بى بره زادیك و تخم مرغ آب پز ، مفهومى نداشت . هنگام شام تمام اعضاى خانواده دور میز باسك گرد میامدند و بیاد تاریخ ترك خاك مصر ، هر كدام با چوبدستى راه میرفت سپس همگى شام را با خوردن گوشت بره و تخم مرغ آب پز و سفت آغاز میكردند .

 

گویا انجام این رسم بعدها از جانب مسیحیان پذیرفته شد و تخم مرغ آب پز رنگ كرده بر رسوم زادیك افزوده شد .

 

در دائرة المعارف كاتولیك راجع به تخم مرغ توضیح زیر داده شده است.

 

(تخم مرغ در روزگاران باستان نشانه طبیعت محسوب مى شد . در آغاز بهار مردم به یكدیگر تخم مرغ تعارف مى كردند ، پس از ظهور مسیحیت و مرسوم شدن روزه هاى مختلف ، استعمال تخم مرغ تا اندازه اى محدود و جزو مراسم مذهبى و كلیسائى گشت .

در حال حاضر تخم مرغ زادیك نشانگر سنگ قبر حضرت عیسى و رنگ كردن و هدیه دادن آن یك آئین مذهبى است .)

بطور كلى تخم مرغ نزد تمام ملل از مظاهر تجدید حیات بوده و رنگ كردن برنگ سرخ ، نشانه شادمانى و در عین حا ل قربانى بشمار میرفته . بنابر این رنگ كردن و هدیه دادن آنن از اعصار كهن بیادگار مانده است .

پس از مسیحیت ، تخم مرغ سرخ رنگ سمبول خون حضرت مسیح اعلام شد و وارد تشریفات كلیسائى گشت .

زردشتى ها هنوز هم در مراسم خود از تخم مرغ استفاده مى كنند و ایرانیان برسم روزگاران باستان ، بر روى سفره هفت سین تخم مرغ قرار مى دهند .

بطوریكه حكایت مى كنند سلطان جلال الدین ملكشاه سلجوقى شاهنشاه ایران هنگام عید به اطرفیانش تخم مرغ هدیه مى كرد و این عمل جزو مراسم درباى ایران بوده است . در شب عید درباریان بالباس تمام رسمى بحضور شاهنشاه بار مییافتند و از دست شاهنشاه تخم مرغ هاى طلائى میگرفتند . بعد بنوبه خود بزیردستان تخم مرغ سرخ رنگ میدادند .

در حال حاضر بزرگان قوم در روز عید از دست شاهنشاه سكه هاى طلا بعنوان عیدى میگیرند .

بشهادت تاریخ ، ارمنیان نیز در فصل بهاران تخم مرغ رنگ كرده هدیه میدادند . در اینباره گریگور داتواتسى مى گوید .

( شب یكشنبه اولین هفته زادیك ، تخم مرغ رنگ مى كنیم . فلسفه اش اینست كه تخم مرغ مظهر زندگى و تجدید آنست . بعقیده دانشمندان قدیم ، پوست تخم مرغ نشانگر سماوات ، و سفیده آن نشانه آبهاى دنیاوزده  اش نشان زمین و گنج هاى نهفته در آنست . ولى رنگ سرخ ، علامت سرخ فام شدن جهان بخون حضرت عیسى است . وقتى تخم مرغ را رنگ مى كنیم ، در راه رستگارى خویش گام بر مى داریم و پیش از آنكه غذا بخوریم از تخم مرغ رنگ كرده و آب پز استفاده مى كنیم )

 

رسم كهن رنگ كردن تخم مرغ در قدیم جزو مراسم ادیان و مذاهب بود ، بعدها به مسیحیت انتقال یافت و تا به امروز همچنان برقرار مانده است.

در قوانین كلیساى ارمنى ، دستورهاى صریح و روشن در این مورد موجود است و اجراى آن در مراسم زادیك اجبارى است و اما زادیك چنانكه گفتیم عیدى است كه در فاصله زمانى 21 مارس تا 26 آوریل هر سال برگزار مى گردد.

قیام مسیح و عید بزرگ پاک را به تک تک شما ایمانداران مسیح و شما مسیحیان ارامنه عزیز ایران و دنیا تبریک می گویم و امیدوارم هر جا که هستید عید خوبی داشته باشید و همیشه در زندگیتان تولد . زندگی . رنجها و قیام شاه شاهان عیسی مسیح را به یاد بیاورید . همیشه مسیح همراهتان باشد .

منبع:

www.kalame-khooda.blogfa.com





درباره وبلاگ:



آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


صفحات جانبی:


ابر برچسبها:


نظرسنجی:


آمار وبلاگ: