تبلیغات
کلاس توریسم - جشن های ایران
 
طبیعت خالص ترین زیارتگاه خداست

جشن های ایران

نوشته شده توسط :سیده مهسا مطهر
یکشنبه 12 دی 1389-06:35 بعد از ظهر

تهیه کننده: حنانه مفتاح پور


جشن ھای دی ماه
سیرسور
گوش روز از دی ماه برابر با 14 دی در گاھشماری ایرانی
که در این روز ویژه، ھمراه با غذا سیر می » سیرسور « جشنی در گوش روز از دی ماه برگزار می شده است به نام
خوردند یا آن را در میان گوشت نھاده و می پختند و بر این باور داشتند که خوردن این غذاھا زیان ھای دیوھا را دور
می کند.
نیز روز غلبه ی دیوان بر جمشیدشاه و کشته شدن وی در روایت ھای ایرانی، که در شاھنامه ی فردوسی ھم آمده است
که پدیده ی گوشت خواری پس از جمشید رواج پیدا کرده.
در زین الاخبار نیز در این باره آمده است:
...» سنت بر آن بود که در این روز از خوردن چربی خودداری کنند «...
در برھان قاطع نیز می خوانیم:
در این روز فارسیان عید کنند و جشن سازند و در این روز گوشت و سیر برادر پیاز خورند و گویند که خوردن آن «...
ایمن بودن از مس جن است و جن گرفته را از آن دھند. نیک است در این روز فرزند به مکتب دادن پیشه و صنعت
.» آموختن
کوسه گلدی
برگزار می کنند. » کوسه گلدی « در نیمه ی زمستان، چوپانان و دامداران مناطق مرکزی ایران مراسمی به نام
در این مراسم یک نفر نقش کوسه را بازی می کند و لباس قرمز و پوستینی به تن کرده، کلاه ویژه ی قرمز رنگی به سر
می گذارد و تنبک زنان و رقص کنان به در خانه ھای دامداران رفته و با خواندن آواز از صاحب خانه ھا، گردو و بادام
ھدیه می گیرد.
جشن ھای فروردین ماه
زیارت پیر ھریشت
زرتشتیان ایران از سراسر جھان، ھر سال از روز امرداد تا روز خور از ماه فروردین ( 7 تا 11 فروردین) برای
گردھم می آیند. « پیرھریشت » برگزاری آیین ھای دینی و سنتی در زیارتگاه
این زیارتگاه در 15 کیلومتری اردکان یزد، بر دامنه ی کوه ھایی پست واقع شده است.
دلیل اعتقاد زردشتیان به این زیارتگاه، غیب شدن یکی از ندیمگان دختر یزدگرد سوم در این منطقه است.
از ندیمگان دختر یزدگرد سوم شھریار را در خود گرفته است. ،« گوھربانو » آورده اند که این مکان مقدس
گوھربانو در پی تعقیب تازیان پس از حمله ی وحشیانه به ایران از کاروان ھمراھان جدا شده و پس از سرگردانی در
این محل به نیایش خدا می پردازد و ناگھان ناپدید می شود و سال ھا پس از ناپدید شدن بر کودکی گمشده نمایان می شود
و به او می گوید از پدرش بخواھد که بنای پیر ھریشت را بسازد.
نام دارد و نیایش « خیله » در پایین این کوه آھکی سیاه رنگ، ساختمان ھایی به وسیله ی خیراندیشان ساخته شده است که
کنندگان که از راه دور و نزدیک به این مکان می آیند برای چند روزی در این خیله ھا به سر می برند.
بنابر تقویم قدیم زرتشتیان در طول ماه آبان ھر بھدینی می توانست به این جشن گاه رفته و آیین ویژه ی زیارت را بجای
آورد.
را زرتشتیان شریف آباد در 26 فروردین در این زیارتگاه برگزار می کنند. « ھیرومبا » به روایتی جشن آتش افروزی
روایت دیگری ھم از برگزاری جشن و پایکوبی در 18 فروردین خبر می دھد.
بنای زیارتگاه منحصر به یک اتاق و یک پستو است. در قسمتی از کوه، ھمواره آتش روشن است.
در میان اتاق آتشگاھی وجود دارد که بر آن آتش می افروزند
. آبان روز
آبان روز از فروردین ماه برابر با 10 فروردین در گاھشماری ایرانی
جشنی به ھمین نام در این روز انجام می شده. » برھان قاطع « دھم فروردین، نخستین آبان روز سال است و به روایت
از جمله مراسم این جشن آب پاشی به یکدیگر بوده و نوعی انتظار برای بارش باران است.
جشن ھای اردیبھشت ماه
چلمو
آبان روز از اردیبھشت ماه برابر با 10 اردیبھشت در گاھشماری ایرانی
برگزار می شود. » جشن چلمو « یا » جشن چھلم نوروز « در مناطق مرکزی ایران در این روز جشنی به نام
می » شاه خیراله « این جشن در شیراز در کنار حوض ماھی سعدیه برپا می شود و کرمانی ھا در این روز به زیارت
روند.
پختن آش شیر نیز جز مراسم این جشن است.
.
پنجاه بدر
اردیبھشت در گاھشماری ایرانی 19 فروردین روز از اردیبھشت ماه برابر با
در این روز « مراسم باران خواھی » و اقامهی نماز باران در قزوین بر پا میشود و مردم برای برآورده شدن نیتشان در
.آب انبارھا فرو میروند
و جشن و شادمانی در دامان طبیعت، مردم قزوین در روز نوزدھم اردیبھشت نیز به » سیزده نوروز « علاوه بر آیین
میگویند. « پنجاه بِدَر » صحرا میروند و از خدا طلب باران و سر سبزی میكنند كه به آن
این مراسم در محوطهی مصلای راه ری و در میان باغات كھن منطقه از شور و شوق دیگری برخوردار است و انبوه
خانوادهھا با گردھمایی در آن به اقامهی نماز باران، شكرگزاری و شادی و پایكوبی میپردازند و پس از صرف ناھار و
عصرانه شبانگاھان به خانه باز میگردند.
برگزار میکنند. « پنجاه به در » را روز نوزدھم اردیبھشت و با نام « سیزده به در » بسیاری از مردم قزوین آیین
عید در استان قزوین با سیزده به در به پایان نمیرسد و معمولا دید و بازدیدھای عید تا پنجاه روز پس از نوروز در این
استان برقرار است.
از رسمی در بعضی مناطق معتدل ایران سخن میگوید که در ھمین ایام برگزار میشده است و » ابوریحان بیرونی «
مردم انتظار داشتند برخی غلات از قبیل جو را به دست آورند.
برخی اعتقاد دارند چون در این ھنگام کاشت محصول به پایان رسیده بود، مردم برای طلب باران به طبیعت میرفتند.
گرچه علت این رسم که حتما با کشاورزی بیارتباط نبوده، فراموش شده ولی سالمندان قزوین معتقدند در چنین روزی
امام زمان از مصلای این شھر گذر کرده است.
مصلا نام باغی است در جنوب شرقی قزوین که در حال حاضر، در محدوده شھری قرار گرفته است و از آنجا که بنابر
اعتقادات سنتی مردم قزوین، این باغ محل گذر امام زمان بوده است، بسیاری از مردم در روز نوزده اردیبھشت به این
باغ میروند و پنجاه به در خود را در آنجا میگذرانند.
« چله به در » مشابه این رسم تا چند سال پیش در میان زرتشتیان یزد نیز برگزار میشد اما در روز نھم اردیبھشت و به
معروف بود. اما این که میان چله به در یزد و پنجاه به در قزوین ارتباطی بوده یا ھر دو دلیل وجودی مشترکی داشتهاند،
اطلاعی در دست نیست.
تنھا مسالهای که با بررسی جشنھای گوناگون ایرانی نمود مییابد این است که ایرانیان از ھزارهھای دور به ھر بھانهای
جشن برگزار میکردند و جشن نزد آنان نه فقط برای شادمانی بلکه نوعی عبادت نیز بوده و با کار و زندگی آنان گره
خورده بود.
ھر جشنی شادی نیز به ھمراه داشت و شادی برای مردم، و آفریدهی اھورامزدا برای مردمان بود و از این رو، مقدس
به شمار میآمد.
جشن ھای خرداد ماه
عید عروج عیسی مسیح
بیست و پنجم ایار ماه آشوری (= 25 می میلادی) برابر با 4خرداد در گاھشماری ایرانی
نزد آشوریان ایران. » عروس آرایی « یا » کلوسولاقا « ھنگام جشن عروج عیسی مسیح و جشن
در این روز آشوریان بر اساس یک رسم ملی - مذھبی به بیرون از شھر می روند و جشن می گیرند.
در این روز دختران کوچک با پوشیدن لباس عروسی و گرفتن سبدی از آذوقه در دست، میان مردم می گردند و اعاناتی
برای مستمندان جمع آوری می کنند.
است که در آن آمدن زنان با لباس عروسی به میدان جنگ « تیمور لنگ » این کار نمادین، یادآور نبرد میان آشوریان و
باعث تھییج روحیه ی آشوریان و شکست تیمور شد.
گل و گوجه عروس
مانتره سپندروز از خردادماه برابر با 29 خرداد در گاھشماری ایرانی
به ویژه در خراسان که ھمزمان با فرارسیدن به بار نشستن درختان و رسیدن » گل و گوجه عروس « مراسمی به نام
نخستین میوهھای درختی برگزار میشود.
در این مراسم در روزی تعیین شده بین اھالی روستا، میوهھای نوبرانه را ھمراه با سبزی، کاھو، آرد و روغن در سینی
بزرگی چیده و به خانهی نو عروسان میبرند
عیدماه
بیست و ششم نَوروزماه تبری برابر با 29 خرداد در گاھشماری ایرانی
» جشن مردگان « یا » عیدماه « در گاھشماری تبری جشنی به نام » نوروز « پنج روز مانده به سال نو تبری، در 26 ام ماه
به ویژه در میان مردمان سوادکوه مازندران برگزار میشود.
این جشن ھمراه با آتش افروزی بر بلندیھا و بام خانهھا با شادی و بازیھای گروھی برگزار میشود و بسیاری از
جوانان این منطقه میکوشند تا جشن پیوند و آغاز زندگی مشترک خود را در این ھنگام برگزار کنند.
نیز « جشن مردگان » سوادکوه این مراسم با آداب خاصی انجام م یشود، این رسم به « امامزاده حسن » در روستای
پادشاه پیشدادی به خونخواھی پدرش « فریدون » معروف است. بر اساس سنت رایج و باورھای مردم در زما نھای قدیم
ضحاک) را سرنگون م یکند. )« آژی دھاک » شاه « جمشید »
مردم خبر این پیروزی را در شب با آتش زدن بوت هھا به یکدیگر اطلاع می دھند و فردای آن روز با برپایی جشن و
مسابقهی کشتی این پیروزی را گرامی م یدارند.
امروزه نیز اھالی روستاھای اطراف ھمگی به امامزاده حسن می آیند و علاوه بر خیرات کردن برای درگذشتگان خود و
می شوند. در این روز کشتی گیران سوادکوه » کشتی سنتی لوچو « روشن کردن شمع روی مزارشان، تماشاگر مسابقهی
در این محوطه گرد آمده و به مصاف با ھم م یروند. در مناطق جلگه ای جشن مردگان در آرامگاه ھا برگزار می شود.
جشن ھای تیر ماه
نیایش پیر نارستانه
از سپندارمذ روز تا آذر روز از تیرماه برابر با 5 تا 9 تیر در گاھشماری ایرانی
که زرتشتیان ھر ساله به ،« دربید » نام نیایشگاھی است در حدود سی کیلومتری شھر یزد در پشت کوه « پیر نارستانه «
مدت 5 روز برای به جا آوردن مراسم و آداب و رسوم مربوط و با ھم بودن و شادی کردن به این نیایشگاه میروند.
این نیایشگاه در داخل درهای با ژرفای کم جای دارد که از سه طرف آن کوه آن را در برگرفته است. در کنار جایگاه
چشمهای وجود دارد که آب آن از ذخیره کردن بارندگی ارتفاعات پیرامون در استخر آن سوی پیر تامین میشود. در
ای رشد کرده که شاخهھای آن از ساختمان خارج شده و دیدگاه دلنشینی را پدید آورده. « مورد » محل نیایشگاه درخت
است که در ھنگام « شاھزاده اردشیر » بر اساس باورھای مردم، این مکان پناھگاه یکی از شاھزادگان ساسانی به نام
حملهی تازیان برای در امان ماندن به این مکان آمده، بر پایهی این باورھا شاھزاده اردشیر بر شکارچی روشن بینی
نمایان شده و شکارچی بنابه خواست و فرمان شاھزاده اردشیر، بنای پیر نارستانه را بنیان نھاده است.
آتش افروزی و کشتی لوچو
از زامیاد روز از تیرماه برابر با 28 تیر در گاھشماری ایرانی
در » لب چوب « یا » لوچو « در پایان تیرماه (بیشتر آدینه) آیین آتش افروزی بر فراز پشت بامھا و برگزاری کُشتی سنتی
روستای امامزاده حسن سوادکوه و روستای اسپاھی کلا مازندران برگزار میشود.
کشتی لوچو کشتی محلی ویژهی مازندران است. این مسابقات در فصلی که شالیکاران وقت آزاد زیادی دارند برگزار
میشود و جوایز زیادی مانند پشتی و گوسفند به پھلوانان داده میشود.
زیارت پارس بانو
از مھر روز تا ورھرام روز از تیرماه برابر با 16 تا 20 تیر در گاھشماری ایرانی
در 120 کیلومتری شمال « پیربانو » یا « بانوی پارس » ،« پارس بانو « نیایشگاه
غربی یزد 54 )کیلومتری اردکان)، در جنوب عقدا و درون درهای به نام
زرجوع (واقع شده است. )« زرجو »
روستای زرجوع در مسیر یک درهی باریک قرار گرفته و کوهھای اطراف آن
پوشیده از درختان بادام و انجیرکوھی است.
بنای اصلی نیایشگاه که در کنار یک رودخانهی فصلی ساخته شده است، به صورت
شکل گرفته است. « سرو » گنبدی از کاشی کاریھایی به رنگ سبز و با نماد
در دامنهی مجاور نیایشگاه، خیلهھایی ساخته شده تا خانوادهھا در زمان ویژهی زیارت پیر پارس بانو که به مدت 5 روز
ادامه دارد، برای سکونت موقت از آنھا استفاده کنند.
جشن ھای امرداد ماه
عید تادئوس
بیست و نھم جولای برابر با 7امرداد در گاھشماری ایرانی
نخستین کلیسای مسیحیت در ایران است که در منطقهی سرسبز - Tatavoos) تادئوس یا قرهکلیسا (طاطائوس - تاتائوس
و زیبای چالدران در شمال غرب کشور ساخته شده است.
ھر سال عدهی زیادی از ارمنیان ایران و کشورھای ھمسایه، برای بزرگداشت روز ویژهی تادئوس در آنجا گرد ھم می-
آیند.
این مراسم ھر سال بین اول تا ھفتم امرداد ماه برگزار میشود. محوطهی بزرگی در اطراف کلیسا، با چادرھایی
رنگارنگ برپا و تدارک دیده میشود و خانوادهھا در این چادرھا ساکن میشوند. در این روزھا کودکان برای انجام
مراسم غسل تعمید به کلیسا آورده میشوند. مادران، کودکان خود را به دست کشیشھای کلیسای تادئوس میسپارند تا
غسل تعمیدشان دھند.
شب ھنگام نیز ساکنان از چادرھا نیز بیرون میآیند و آتش برپا میکنند. جوانترھا به نشانهی گرمی و دوستی به دور
آتش حلقه میزنند و به زبانھای ارمنی، فارسی و گاه آذری، آوازھایی مخصوص
میخوانند.
بامداد روز مراسم اصلی، ساکنان چادرھا زودتر از ھمیشه بیدار میشوند. گوسفندھای
نذری را قربانی میکنند و گوشت نذری را در بین میھمانان دیگر تادئوس پخش می -
کنند.
در این روز، خواندن دعا و انجام فرایض مذھبی ویژهی ارمنیان در داخل کلیسا انجام
میپذیرد و پس از مراسم مذھبی، تبرک ساختمان کلیسا با آب مقدس، حدود نیمروز
انجام میشود و پس از آن شادی و پایکوبی به مناسبت این روز مقدس آغاز میشود.
تادئوس مسیحی در ھمان سالھای نخستینی که حضرت عیسی به تبلیغ دین میپرداخت، راه ارمنستان را در پیش گرفت.
این حواری مسیح، به نقاط مختلف ارمنستان سفر کرد و به تبلیغ مسیحیت پرداخت. تادئوس قدیس ھمراه عدهای از
کشته شد و با رسمیت یافتن دین مسیح، پیروان این آیین مقبرهایی بر « آرتاز « پیروانش در سال ۴٨ میلادی در ناحیهی
مزار این قدیس برپا کردند که در سدهھای بعدی به زیارتگاه با شکوھی مبدل گشت.
مورخ ارمنی ،« توما آرزرونی » نخستین نشانهای که در متون تاریخی از این زیارتگاه پیدا شده در یکی از نوشتهھای
است که در اواخر سدهی نھم و اوایل سدهی دھم میلادی از دیر تادئوس (طارئوس) قدیس نامبرده است.
جشن فندق
تیر روز از امردادماه برابر با 13 امرداد در گاھشماری ایرانی
در بسیاری از روستاھای استان » جشن فندق چینی « یا » جشن فندق « در نیمهی امرداد ماه جشنی بنام
برگزار میشود. « رودبار شھرستان » قزوین، به ویژه در
ھمه با ھم به مزارع میروند، در ابتدا یک نفر چامهھایی كه ،« جشن انار چینی » در این جشن ھم به مانند
بیشتر به صورت بداھه میباشند میخواند و دیگران نیز با او ھمآواز میشوند و در ھمین حال چیدن فندق
را آغاز میکنند، دوشیزگانی كه تازه نامزد شدهاند برای ھمسران خود از مغز فندق رشتهای به مانند گردنبند، درست
نام دارد، آن را پیش خود نگه میدارند و در فصل زمستان به شوھرانشان ھدیه میدھند. « گلوانه » میكنند که
زیارت پیر نارکی
امرداد در گاھشماری ایرانی 20 تا 16 مھر روز تا ورھرام روز از امردادماه برابر با
نیایشگاه « در 58 کیلومتری باختر شھر یزد بر دامنهی کوه بلندی بنام « پیر نارکی « « دره زنجیر » نزدیک « تجنک
قرار دارد « دره گیگون » .یا در نزدیکی تفت ، از
است « زربانو » یا « ناز بانو » .در باور مردم این مکان پناھگاه عروسی از فرمانروایان پارس به نام
« در ھنگام حملهی تازیان، به کوھی در درهی زنجیر رسیده و خواھان پناه گرفتن در کوه میشود که کوه وی « نازبانو
را پناه نمیدھد، از ھمین روی مردم تا کنون نیز به آن کوه سنگ میزنند او سپس به کوه گیگو ن میرسد، از کوه می -
گذرد و در دامنهی کوه نارکی درخواست یاری از پروردگار میکند ، که کوه وی را در خود پناه میدھد و از آنجا چشمه-
ای روان میشود و بعدھا نازبانو در خواب یک بیابان گرد روشن بین نمایان شده و از او میخواھد که بنای نیایشگاه پیر
.نارکی را بنا کند
چکچکو) مفصل نیست و بیشتر جنبهی گردھمایی ) پیرسبز مراسمی که در نیایشگاه پیر نارکی برگزار میشود مانند
.فرھنگی را دارد
نانی شبیه به پیراشکی )در این مراسم پس از نیایشی کوتاه و پخش کردن نزوراتی چون آش ، آبگوشت و سیروک
.بزرگ)، از دانش آموزان و دانشجویان ممتاز زرتشتی تجلیل شده و جوایزی به آنھا داده میشود
جشن ھای شھریور ماه
جشن انار
از ماراسپند روز شھریورماه برابر با 29 شھریور در گاھشماری ایرانی
در پایان شھریورماه تا آغاز مھرماه در بخش تارم و روستاھای انبوده و رودبار الموت » جشن انارچینی « برگزاری
قزوین که ھمراه با شادی کردن و نواختن دایره و سورنا و دھل انجام می شود و پیش از آن کسی حق چیدن انار ندارد.
انار سنگان و انار انبوده مھم ترین محصولات باغی این منطقه است كه شھرت جھانی دارد و به كشورھای خارجی نیز
صادر می شود.
جشن خزان
دی به آذر روز از شھریورماه برابر با 8 شھریور در گاھشماری ایرانی
در برخی از شھرھای ایران به ویژه شھر دماوند، این جشن از جمله جشن » جشن مُغان « یا » جشن خزان « جشنی به نام
ھای کھنی است که ھمراه با آتش افروزی بر بام خانه ھا و چراغانی کردن و آذین بستن کوچه و خیابان برگزار می شده
است. از جمله مراسم این جشن می توان به سوارکاری نیز اشاره کرد.
انگیزه ی برپایی این جشن، پایان تابستان و آغاز فصل خزان می باشد.
برخی نیز ھنگام برپایی این جشن را در ھجدھم شھریورماه دانسته اند. گویا دو جشن با نام جشن خزان برگزار می شده
که جشن خزان نخستین در روز دی بآذر، برابر روز ھشتم شھریور ماه انجام می شده و جشن خزان دیگر، ھرمزد روز
از مھرماه ، روز اول مھر.
نیز از دو خزان نام می برد : خزان خاصه در ھجدھم شھریور و خزان عامه در دوم مھر. » ابوریحان بیرونی «
درباره ی این جشن می گوید: » خلف تبریزی «
.» خزان روز ھشتم باشد از شھریورماه قدیم و این روز جشن مغان است «
جشن خزان را به روز پانزدھم شھریورماه منسوب می دارد. ،« زین الاخبار » نیز در » گردیزی «
از آخرین کسانی است که در سفرنامه اش از برگزاری این جشن در شھر دماوند در روز ھشتم » جیمز موریه «
شھریورماه یاد کرده است.
جشن ھای مھر ماه
جشن کاشت
در روزھای نخستین مھرماه جشنی به نام « جشن کاشت » « مھاباد » در برخی از شھرھا و روستاھای ایران به ویژه در
.آذربایجان غربی برگزار می شود
بدین گونه که کیسه ھایی از حبوبات و بذرھای مختلف را از شاخه ھای درخت کوچک خشکیده ای آویزان کرده و آن را
.آتش می زنند، کیسه ای را که زودتر از ھمه بسوزد، نمونه ی محصول کشت بیشتر قرار می دھند
ھوشعناتبا
که در روز ھفتم جشن سوکوت برگزار می شود. « ھوشعناتبا » جشنی به نام
در این روز یھودیان ایران به شب زنده داری و دعا و نیایش می پردازند و از آخرین فرصت ھای پیش از صدور حکم
دادگاه الھی برای پاک ساختن کارنامه ی اعمال خویش استفاده می کنند.
شمینی عصرت
در بین یھودیان ایران. » شمونه عسره « یا » شمینی عَصرِت « جشنی در ھشتمین روز از عید سوکوت، به نام
این جشن خود عیدی جداگانه به شمار میآید و مناسبت آن تقدیم قربانی و ھدیه در خانهی خدا برای سلامت ھمگان و دعای
درخواست باران بوده است
سیمحاتورا
که در نھمین روز از عید سکوت برگزار میشود که به آن شادی تورات » سیمحت تورا « یا » سیمحاتورا « جشنی به نام
نیز میگویند.
این جشن به مناسبت به انجام رسیدن قرائت پنج جلد تورات در عرض یک سال برگزار م یشود و در ھمان روز نخستین
بخش از جلد تورات قرائت می شود.
جشن ھای آبان ماه
پاییزانه
است که در گاھشماری گاھنباری نیز ھنگام » جشن میانهی پاییز « یا » پاییزانه « میانهی فصل پاییز ھنگام برگزاری جشنی به نام
بوده است. این گاه در باور سنتی زرتشتیان ھنگامی « آغاز سرما » در اوستا اَیاثرِیمَه) به مانک »( اَیاثرِم « یکی از گاھنبارھا به نام
است که خداوند گیاھان و رستنیھا را آفریده است.
جشن پاییزانه ھنوز در بین مردم کرمانشاه برگزار میشود و از مراسم این جشن میتوان به خواندن دعا و پختن خروس به
شمارگان فرزندان خانواده نام برد.
تیرما سیزه شو
در گاھشماری باستانی تبری، که ھمان جشن تیرگان در مازندران است. » تیرماه سیزه شو « یا » تیرما سیزهشو « جشنی به نام
گالشی جشن
» گالشی جشن « یا » تیرجشن « این روز برابر با سیزدھم تیرماه دَیلمی و روز جشن تیرگان در گیلان است که با نام
شناخته می شود.
جشن ھای آذر ماه
شب چله - شب یلدا
آیین ھای برگزاری جشن شب چله
ایرانیان ھمواره شیفته ی شادی و جشن بوده اند و این جشن ھا را با روشنایی و نور می آراستند. آن ھا خورشید را نماد
نیکی می دانستند و در جشن ھایشان آن را ستایش می کردند. در درازترین و تیره ترین شب سال، ستایش خورشید نماد
دیگری می یابد. مردمان سرزمین ایران با بیدار ماندن، طلوع خورشید و سپیده دم را انتظار می کشند تا خود شاھد
دمیدن خورشید باشند و آن را ستایش کنند.
در گذشته، آیین ھایی در این ھنگام برگزار م یشده است که یکی از آن ھا جشنی شبانه و بیداری تا بامداد و تماشای طلوع
خورشید تازه متولد شده، بوده است .جشنی که از لازمه ھای آن، حضور کھنسالان و بزرگان خانواده، به نماد کھنسالی
خورشید در پایان پاییز بوده است، و ھمچنین خوراکی ھای فراوان برای بیداری درازمدت که ھمچون انار و ھندوانه و
سنجد، به رنگ سرخ خورشید باشند.
از جمله آیین ھای این شب می توان به دورھم نشینی، فراھم کردن تنقلات و آجیل(لرک) و میوه ھای خشک، قصه
گویی، فال حافظ، فال کوزه، و شعرخوانی (بیتو خوانی) اشاره کرد
جشن ھای بھمن ماه
بھار کردی - میانه ی زمستان
جشن میانه ی زمستان و گاھنباری فراموش شده که دلیل فراموشی آن دانسته نیست. با این وجود برخی دیگر از جشن
ھای میانه ی زمستان، بازمانده ای از این گاھنبار ھستند.
ھمچنین آغاز سال نو در تقویم ھای شمال غربی ھندوکش در افغانستان امروزی، آغاز سال نو در تقویم ھای محلی
». وَھار کردی » لرستان، بختیاری و کردستان بنام
در تقویم طبری. « مھرماه » یا « میر ما » و ھمچنین ھنگام جشن مھرگان
پیرشالیار
در اورامان تخت (ھورامان) کردستان و در کنار مرقد پیرشالیار « پیرشالیار » از حدود 5 ام بھمن ماه مراسمی به نام
برگزار می شود که سه روز به درازا می کشد. در این مراسم از باغ پیرشالیار گردوھایی چیده شده و برای اھالی
فرستاده می شود.
آغاز مراسم روز چھارشنبه است. بامداد روز نخست دامداران دام ھای نذری خود را می آورند و قربانی می کنند،
یا « آش جو » ، گوشت قربانی در بین مردم تقسیم می شود و مقداری دیگر از گوشت ھا برای تھیه ی غذای دسته جمعی
به داخل خانه ی پیر برده می شود. « ھولوشینه تشی »
نیمروز روز دوم گروه ھای دف زن خود را آماده کرده و شروع به دف زنی می کنند .نوجوانان، جوانان و پیران دست
در دست ھم زنجیره ای بزرگ تشکیل داده و رقص دسته جمعی را آغاز می کنند و با حرکتی نمادین ھمبستگی ھمیشگی
خود را به نمایش می گذارند. در ھنگام رقص، افرادی نیز قصیده ھایی از بر می خوانند و گروه بزرگ رقص ھم لفظ
را زمزمه می کنند. در این سه روز مردم ھورامان تخت تمام کارھای خود را تعطیل کرده و فقط وقتشان را « جلاله لله »
در این جشن باستانی صرف می کنند.
درروز پایانی نیز مردم تا شب به رقص می پردازند و ساعاتی از شب را نیز در خانه ی پیرشالیار می گذرانند، که به
گفته می شود. در این شب سخنرانان به سخنرانی درمورد پیر شالیار و بحث « شه وونیشتی » این شب، شب نشست یا
ھای مذھبی و عرفانی می پردازند. بعد از آن سرودی یا قصیده ای خوانده می شود وپایان جلسه با دعا ختم می شود.
پیرشالیار کیست ؟
پیرشالیار فرزند جاماسب، یکی از رھبران و مُغان آیین زرتشت بوده که در اورامان می زیسته است، وی مردی دانا و
آگاه با طبعی روان بود.
معرفت پیرشھریار) به لجھه ی کردی اورامی به نظم درآورده است )« مارفه تو پیرشالیار » این مغ کتابی را به نام
مشتمل بر امثال و حکم و پند و اندرز با ذکر نکاتی چند از آداب و رسوم آیین باستانی و تاکید و توصیه در جھت حفظ و
نگھداری آن.
نسخه ی این کتاب اکنون کمیاب است و فقط عبارات و ابیاتی از آن را برخی از مردم آن سامان از بر دارند و در
مواردی به جای ضرب المثل به کار می برند.
جشن ھای اسفند ماه
آبسالان
». اسفندی » و ھدیه به زنان در نیاسر كاشان، اقلید و محلات؛ و پختن آش » اسفندی « جشن
آغاز سال نو در تقویم محلی نطنز، ساوه و كاشان.
آفتاب در برج ماھی.( )« آفتو به حوت » در فراھان معروف به
به مناسبت روان شدن جویبارھا و طلیعه بھار. خجستگی » جشن روباه « یا » بھارجشن « یا » آبسالان « ھمچنین جشن
و فشار آب ھا در پیوند است(. « آبشار » با « آبسالان » دیدار روباه. (واژه ی
در متون كھن، ھنگام این جشن به گونه ھای مختلفی آمده است كه مانند بسیاری از دیگر دگرگونی ھا ناشی از محاسبه
ی زمان با تقویم ھای گوناگون و كبیسه گیری ھای متنوع بوده است.
». كوسه برنشین « یا « كوسه سواری » ھمچنین روز جشنی به نام
مراسم نمایشی خنده آور كه توسط مردی كوسه رو كه بر درازگوشی سوار بوده برگزار می شده است. كوسه خود را باد
می زده و مردم به او آب می پاشیده اند.
پای بران
در زنجان که در شامگاه آخرین روز از سال برگزار می شود. « پای بَران » مراسمی به نام
سینی مسی حاوی برنج پخته، بورانی و غذاھای تدارک دیده ) « پای » در این مراسم خانواده ھا برای وابستگان خویش
ھدایایی از صاحب خانه دریافت می کند. ،« پای » شده برای عید و مقداری پارچه یا پوشاک) می فرستند و فرد برنده ی
اوشیدر جشن
به « ھَمَسْپَث مَئیدَیه » در اوستایی « ھَمَسْپَت مَدَم » برابر با زمان گاھنباری بنام « پایان زمستان » یا جشن « اوشیدر » جشن
معنی برابری شب و روز یا برابری سرما و گرما.
در سیستان به آرزوی فرا آمدن سوشیانت که در این روز مردمان، دختری را بر شتری « اوشیدر » ھمچنین ھنگام جشن
آذین شده می نشانند و ھمراه با شادی و سرود او را برای آب تنی به دریاچه ی ھامون می برند.
گرامیداشت درگذشتگان در سُغد و امروزه نیز در بسیاری نواحی گوناگون.
در خمین، ھمراه با بردن علف ھای صحرایی به خانه و روشن كردن چراغی در ھمه ی اتاق ھا. « علفه » جشن
ھمچنین آتش افروزی بر فراز بام ھا در بسیاری از نقاط ایران، در شامگاه آخرین روز سال.
منابع
راھنمای زمان جشن ھا و گرھمایی ھای ملی ایران باستان - رضا مرادی غیاث آبادی
تاریخ نوروز و گاھشماری ایران - عبدالعظیم رضایی
جشن ھای ایرانی - پرویز رجبی
فرھنگ دھخدا - علی اکبر دھخدا
فرھنگ برھان قاطع - محمد حسین بن خلف تبریزی
و روزنامه ھا و تارنماھای گوناگون




درباره وبلاگ:



آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


صفحات جانبی:


ابر برچسبها:


نظرسنجی:


آمار وبلاگ: